२ असोज, सुर्खेत ।
पश्चिम सुर्खेतलाई प्रदेश राजधानी वीरेन्द्रनगरसँग जोड्ने महत्वपूर्ण सडकका रूपमा रहेको बड्डीचौर–खम्बागाडे सडक निर्माणले चार वर्ष बितिसक्दा पनि पूर्णता पाउन सकेको छैन । मदन भण्डारी राजमार्गअन्तर्गत पर्ने करिब ९ किलोमिटर सडकको निर्माण कार्य सुस्त हुँदा यस क्षेत्रका नागरिकले वर्षौंदेखि सास्ती खेप्नुपरेको छ ।
सडक निर्माणका लागि ठेक्का सम्झौता भएको लामो समय बितिसक्दा पनि भौतिक प्रगति करिब ५० प्रतिशतमा सीमित रहेको पूर्वाधार विकास निर्देशनालय सुर्खेतले जनाएको छ । निर्माण सम्पन्न गर्ने प्रारम्भिक समयसीमा समाप्त भइसकेपछि पटक–पटक म्याद थपिए पनि सडकले अपेक्षित गति लिन सकेको छैन ।
सडक निर्माणमा ढिलाइ हुनुमा ठेकेदार कम्पनीको कार्यक्षमता, निर्माण सामग्रीको अभाव, वनसम्बन्धी प्रक्रिया, जग्गा प्राप्ति तथा अन्य सरकारी प्रक्रियामा भएको ढिलाइ मुख्य कारणका रूपमा देखिएका छन् ।
४२ करोडभन्दा बढीको ठेक्का, काम भने आधामै
बड्डीचौर–खम्बागाडे सडक निर्माणका लागि अनक–जयदेव जेभी बाँकेले २०७९ साउनमा ठेक्का सम्झौता गरेको थियो । २०८१ असार २४ गतेसम्म सडक निर्माण सम्पन्न गर्ने गरी सम्झौता भएको थियो ।
सडक निर्माणका लागि सम्झौता रकम ४२ करोड ४७ लाख ६१ हजार रुपैयाँ रहेको छ । तर निर्धारित समयसीमा सकिँदासमेत निर्माण पूरा हुन सकेन ।
निर्माण सुरु भएको प्रारम्भिक चरणदेखि नै विभिन्न समस्या देखिँदै आएका थिए । सडक क्षेत्रभित्र पर्ने जग्गा प्राप्ति, रुख कटान तथा वनसम्बन्धी प्रक्रिया समयमै टुंगिन नसक्दा निर्माण कार्य प्रभावित भएको निर्देशनालयको भनाइ छ ।
यी सरकारी प्रक्रिया २०८२ साउनमा मात्रै पूरा भएका थिए । सरकारी प्रक्रिया पूरा हुँदासम्म निर्माण सम्झौताको प्रारम्भिक म्याद समाप्त भइसकेको थियो ।
त्यसपछि पूर्वाधार विकास निर्देशनालयले २०८३ असारसम्मका लागि निर्माण अवधि थप गरेको थियो । असारपछि सडक निर्माणको अवस्थालाई आधार बनाएर थप दुई महिनाको समय दिइएको थियो । तर थपिएको समयावधिमा पनि निर्माण कार्य पूरा हुन सकेन ।
फेरि म्याद थपका लागि मन्त्रालयमा प्रस्ताव
पछिल्लो समय निर्माण कम्पनीले काम गरिरहेको भन्दै पुनः म्याद थपका लागि मन्त्रालयमा पत्र पठाइएको पूर्वाधार विकास निर्देशनालय सुर्खेतका सूचना अधिकारी इन्जिनियर वीरेन्द्रजंग शाहीले बताए ।
उनका अनुसार सडक निर्माण सम्पन्न गर्न २०८४ जेठ २४ गतेसम्म म्याद थप गर्न प्रस्तावसहितको फाइल मन्त्रालय पठाइएको छ । तर उक्त म्याद अहिलेसम्म स्वीकृत भएर आइसकेको छैन ।
निर्देशनालयका अनुसार अहिले सडकको भौतिक प्रगति करिब ५० प्रतिशत पुगेको छ भने वित्तीय प्रगति करिब ४० प्रतिशत रहेको छ ।
शाहीका अनुसार अहिले पनि निर्माण कम्पनीलाई काम तीव्र बनाउन निर्देशन दिइएको छ । वर्षायाममा समेत निर्माण कम्पनीले विभिन्न समूह बनाएर काम गरिरहेको भए पनि अपेक्षा गरेअनुसारको गति देखिन सकेको छैन ।
वन प्रक्रिया र निर्माण सामग्रीको अभावले पनि असर
सडक निर्माणमा ढिलाइ हुनुमा ठेकेदार कम्पनी मात्रै नभई विभिन्न प्राविधिक तथा प्रशासनिक समस्या पनि जोडिएको निर्देशनालयको भनाइ छ ।
सूचना अधिकारी शाहीका अनुसार वनसम्बन्धी प्रक्रिया, निर्माण सामग्रीको अभाव र बीचमा भएको मूल्यवृद्धिले सडक निर्माण प्रभावित भएको हो । सडक कालोपत्रका लागि आवश्यक बिटुमिन तथा नदीजन्य निर्माण सामग्री सहज रूपमा उपलब्ध हुन नसक्दा पनि काममा असर परेको उनले बताए ।
वनसम्बन्धी काम पूरा भएको पत्र असार २३ गते मात्रै प्राप्त भएको निर्देशनालयले जनाएको छ । सरकारी प्रक्रिया पूरा भएपछि निर्माण कम्पनीलाई उपलब्ध स्रोतसाधन प्रयोग गर्दै काम अघि बढाउन निर्देशन दिइएको छ । तर स्थानीयको प्रश्न भने सरकारी प्रक्रिया र निर्माण सामग्रीको समस्या देखाउँदै सडक निर्माण कहिलेसम्म लम्ब्याउने भन्नेमा छ ।
वर्षौँदेखि यही सडकमा निर्भर पश्चिम सुर्खेत
बड्डीचौर–खम्बागाडे सडक पश्चिम सुर्खेतका बराहताल, पञ्चपुरी र चौकुने क्षेत्रका नागरिकका लागि मुख्य यातायात मार्ग हो । पश्चिम सुर्खेतबाट प्रदेश राजधानी वीरेन्द्रनगरसम्म आवतजावत गर्न यो सडक महत्वपूर्ण मानिन्छ ।
यस सडकको ट्र्याक खुलेको करिब तीन दशक भइसकेको छ । २०४९ सालमा सडकको ट्र्याक खोलिएको थियो भने २०५१ सालदेखि सवारीसाधन सञ्चालन हुन थालेका थिए ।
लामो समयदेखि सवारी सञ्चालन हुँदै आए पनि सडकको स्तरोन्नति र कालोपत्रको काम भने अपेक्षित गतिमा अघि बढ्न सकेको छैन । वर्षायाममा सडक हिलाम्मे हुने, ठाउँ–ठाउँमा खाल्डाखुल्डी पर्ने र यातायात सञ्चालनमा समस्या आउने गरेको स्थानीयको गुनासो छ ।
सडक निर्माणमा ढिलाइ हुँदा सर्वसाधारण मात्र नभई स्थानीय व्यवसायी, विद्यार्थी, बिरामी तथा दैनिक आवतजावत गर्ने यात्रुहरू पनि प्रत्यक्ष प्रभावित हुँदै आएका छन् ।
पश्चिम सुर्खेतको विकाससँग जोडिएको सडक
बड्डीचौर–खम्बागाडे सडकलाई पश्चिम सुर्खेतको आर्थिक तथा सामाजिक विकाससँग जोडिएको महत्वपूर्ण पूर्वाधारका रूपमा लिइन्छ ।
सडक सहज भएपछि पञ्चपुरी, बराहताल र चौकुने क्षेत्रका नागरिकलाई वीरेन्द्रनगरसम्म आवतजावत गर्न सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ । त्यस्तै स्थानीय उत्पादनलाई बजारसम्म पुर्याउन, व्यापार व्यवसाय विस्तार गर्न तथा स्वास्थ्य र शिक्षाजस्ता आधारभूत सेवामा नागरिकको पहुँच बढाउन पनि सडकले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने स्थानीयको अपेक्षा छ । तर निर्माण कार्यमै लामो समय लाग्दा सडकबाट प्राप्त हुने अपेक्षित लाभ लिन नसकिएको स्थानीयको भनाइ छ ।
समय थपिँदै जाने, नागरिकको सास्ती नघट्ने
निर्माण सम्झौता भएको चार वर्ष पुग्न लाग्दा पनि सडकको आधा मात्रै काम सम्पन्न हुनु र पुनः म्याद थपको प्रक्रिया अघि बढ्नुले आयोजना कार्यान्वयनप्रति प्रश्न उठेको छ ।
सरकारी निकायले वन, जग्गा प्राप्ति र निर्माण सामग्रीलगायतका समस्या समाधान भएको दाबी गरे पनि अब बाँकी काम निर्धारित समयभित्र सक्नुपर्ने दबाब निर्माण कम्पनीमाथि छ । स्थानीयवासीले भने पटक–पटक म्याद थप्नेभन्दा निर्माण कार्यलाई प्रभावकारी अनुगमन गरी तोकिएको समयमै सडक सम्पन्न गर्नुपर्ने माग गरेका छन् ।
पश्चिम सुर्खेतको जीवनरेखाका रूपमा हेरिएको बड्डीचौर–खम्बागाडे सडक कहिले पूर्ण रूपमा सञ्चालनयोग्य बन्छ भन्ने विषय अहिले पनि स्थानीयका लागि प्रतीक्षाको विषय बनेको छ । निर्माणमा भइरहेको ढिलाइ अन्त्य गरी बाँकी कामलाई तीव्रता दिन नसके यस सडकबाट अपेक्षित विकासको लाभ लिन पश्चिम सुर्खेतका नागरिकले अझै लामो समय कुर्नुपर्ने देखिन्छ ।
